องค์การบริหารส่วนตำบลนาสัก อำเภอแม่เมาะ จังหวัดลำปาง
ติดต่อ โทร.054-209703
เมนู

ร.พ.ช. ที่รัก

2017-09-25 12:07:31 อ่าน 884 ครั้ง

18 พฤษภาคม 2557

 

ร.พ.ช. ที่รัก

 

          ผมเกิดในครอบครัว ร.พ.ช. คนรุ่นหลังอาจจะยังไม่ทราบว่าคืออะไร "ร.พ.ช." ย่อมาจาก "เร่งรัดพัฒนาชนบท" คุณพ่อผมย้ายจาก ร.พ.ช. จังหวัดสกลนครมาที่ลำปาง ตอนนั้นตั้งเป็น "ศูนย์ปฏิบัติการ ร.พ.ช. ภาคเหนือ จ.ลำปาง" ตอนนั้นผมมีอายุได้ 3 ขวบ ที่ลำปางนี้ยังมี "ร.พ.ช. จังหวัดลำปาง " อีกแห่งหนึ่งซึ่งรั้วติดกัน ผู้คนหรือหน่วยงานราชการที่เข้ามาติดต่องานมักจะมาผิดเป็นประจำ

 

          ผมเติบโตมาในสังคมของชาว ร.พ.ช. ตั้งแต่เรียนชั้นอนุบาล ที่ รร.อนุ​บาลลำปาง จนกระทั่งจบมัธยมปีที่ 6 ที่ รร.บุญวาทย์วิทยาลัย การสอบเข้า ม.1 ที่บุญวาทย์ ไม่ต้องเรียนพิเศษ อ่านเองล้วน ๆ ช่วงชิวิตในวัยเรียนขณะนั้นเป็นช่วงที่ ศูนย์ฯ ร.พ.ช. มีพัฒนาการมาอย่างต่อเนื่องและครบองค์ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการก่อสร้าง โครงสร้างพื้นฐานที่บุกเบิกเข้าไปในท้องถิ่นทุรกันดารต่าง ๆ ถนนสาย ร.พ.ช. ระบบประปา อ่างเก็บน้ำ ฯลฯ อย่างมากมาย เครื่องจักรกลต่าง ๆ หลั่งใหลเข้ามามากมาย รถขุดตีนตะขาบ รถเกรด รถตัก รถแทรกเตอร์ ฯลฯ ที่เราไม่เคยเห็นก็ได้เห็นกันที่นี่ เมื่อภารกิจมากมายเช่นนี้ ก็ต้องมีพนักงาน ข้าราชการมากมายตามไปด้วย คนงานเจ้าหน้าที่สอบบรรจุ/คัดเลือกเข้ามามากมาย ทั้งลูกจ้าง คนงานก็อีกส่วนหนึ่ง เกือบครึ่งหนึ่งเป็นชาวอีสาน (ผมประมาณการว่ามีบุคคลากรรวมกันไม่น้อยกว่า 700 คน)

 

          เมื่อคนมาอยู่มาก ๆ พัฒนาการต่อมาก็คือ สังคมของชาว ร.พ.ช. มีการสร้างบ้านพักของเจ้าหน้าที่ ซึ่งก็ประกอบไปด้วยข้าราชการและบรรดาลูกจ้าง ห้องแถวถูกสร้างขึ้นไม่น้อยกว่า 35 ห้องแถว (แถวหนึ่งมี 8 ห้อง) บ้านพักหลังเดี่ยวอีกไม่น้อยกว่า 30 หลัง มีสนามฟุตบอล สนามเด็กเล่น สโมสร หอพัก เพื่อรองรับการเติบโตของบุคคลากร ร.พ.ช.

 

          คนงาน/เจ้าหน้าที่ ตอนนั้นก็อยู่ในวัยทำงาน บางคนมีครบครัวมาแล้ว มีลูกเต้าติดสอยห้อยตามกันมา บางคนก็มาให้กำเนิดบุตรที่นี่ เด็ก ๆ มีหลายรุ่นคละเคล้ากันไป ช่วงที่เป็นนักเรียนประถมอยู่ในตอนนั้น ทางศูนย์ฯ ร.พ.ช. ได้จัดรถบัสรับ - ส่งนักเรียนให้ด้วย สำหรับนักเรียนต้องมาเข้าแถวก่อน 7 โมงเช้า การขึ้นรถจะมีการจัดระเบียบกันเอง โดยใครมารอรถก่อนก็ให้เอากระเป๋านักเรียนมาวางต่อกัน เป็นการจัดลำดับจัดคิวทำนองว่าใครมาก่อนอยู่หน้านั่นเอง พอขึ้นรถก็ขึ้นตามลำดับนั่นแหละ ขึ้นก่อนก็เลือกที่นั่งก่อน มาทีหลังที่นั่งเต็มก็ยืนเสียก็สิ้นเรื่อง นอกจากนี้ยังรับส่งคนไปตลาดที่จังหวัดในวันเสาร์อีกด้วย ซึ่งคนใน ร.พ.ช. นิยมเรียกว่า "รถบริการ"

 

          เมื่อชุมชน ร.พ.ช. เติบโตมากขึ้น ภายใน ร.พ.ช. เองก็มีกิจกรรมต่าง ๆ ที่ถูกจัดขึ้นเพื่อเป็นขวัญและกำลังใจให้กับคน ร.พ.ช. กิจกรรมหนึ่งที่ผมชอบมาก ๆ เลยก็คือ ทุก ๆ สิ้นเดือนจะมีหนังกลางแปลงมาฉาย จะประมาณ 2 เรื่องควบ ถ้าโอกาสพิเศษหน่อยก็ 3 เรื่อง เริ่มฉายตั่งแต่เวลาทุ่มครึ่งเป็นต้นไป... โกเล้ง... บอกว่าที่ดื่มสุรานั้นไม่ได้ชอบรสชาติของสุรา... แต่ชอบบรรยากาศของการร่ำสุรา... แต่สำหรับผมชอบทั้งหนังกลางแปลง... และชอบบรรยากาศของหนังกลางแปลง... ครับ!!!.... จะไม่ให้ชอบได้อย่างไร ในเมื่อตอนนั่นรายการทีวีไม่ค่อยมีอะไรให้ดู อยากดูหนังต้องไปโรงหนัง ซื้อตั๋วได้ก็ดีใจ ตื่นเต้นที่จะได้เข้าไปดู แต่ต้องเข้าไปดูในเมือง... บรรยากาศของการดูหนังกลางแปลงนั้นหน้าหนาวผมชอบที่สุด ก่อนเวลาหนังฉายครึ่งชั่วโมง แต่ละครอบครัวจะหอบลูกจูงหลานเข้ามา หอบเสื่อแบกใส่บ่า เสื้อกันหนาวพร้อมหมวกไหมพรม จัดเต็มครับ สู้ศึกกับลมหนาว บางรายแถมหมอนมาด้วย ถ้าหนังไม่เร้าใจก็หลับกันไปข้างหนึ่ง

 

          ลำโพงที่ตั้งอยู่สองข้างจอหนัง ดึก ๆ ฟังแล้ว... เสียงจะแหลม ๆ ก้อง ๆ รู้สึกเยือกเย็น วังเวงหน่อย ๆ เข้ากับบรรยากาศยามค่ำคืน ก่อนหนังจะฉาย แม่ค้าแม่ขายจะวางของขายอยู่รอบ ๆ บริเวณสนาม ลูกชิ้นปิ้ง ปลาหมึกปิ้ง เป็นอาหารว่างยอดนิยมของคนดูหนังกลางแปลง การออกมาดูหนังกลางแปลง เป็นการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างคนในครอบครัวและเพื่อนบ้านด้วยกัน ยิ่งดึกยิ่งหนาว ยิ่งได้บรรอากาศ มองไปทางไหนคนเต็มไปหมด หนังที่คนชอบดูคือ หนังกังฟู ขวัญใจของทั้งเด็กและผู้ใหญ่ คือเฉินหลง หรือ Jacky Chan ชื่อหนังก็เช่น... ไอ้หนุ่มหมัดเมา... ไอ้หนุ่มพันมือ... ไอ้หนุ่มหมัดฮา... ฯลฯ หนังไทยก็เช่น เสือภูเขา มหาหิน หนังเพลงลูกทุ่ง ทำนองนี้

 

          นอกจากฉายหนังแล้ว ยังมีกีฬาเชื่อมความสัมพันธ์ภายใน (กีฬาสื) จะจัดปีละครั้งไปจนถึงนาน ๆ จัดที พวกเราชาวลูกหลาน ร.พ.ช. ที่อยู่ในวัยโต ๆ แล้วก็จะร่วมลงเล่นกีฬาผสมกันกับผู้ใหญ่คนวัยทำงาน การแข่งกีฬาในขณะนั้นมันสนุก... ตื่นเต้น... และภูมิใจอย่างบอกไม่ถูก... ถึงแม้ว่ามันจะเป็นเพียงกีฬาภายในชุมชนของเรา... แต่มันก็มีทั้งนักกีฬาและกองเชียร์เต็มไปหมด (เราแข่งภายในคนยังรู้จักเราว่าเป็นลูกเต้าเหล่าใคร ดีกว่าไปแข่งข้างนอกแล้วไม่ม่ใครรู้จัก) จากงานกีฬาแล้วยังมีงานวันเด็กที่พวกเด็ก ๆ ต่างรอคอย จะจัดปีละครั้งเช่นกัน

 

          สิ่งที่จะไม่พูดถึงก็คงจะไม่สมบูรณ์เพราะกลายเป็น Idol ไปเสียแล้ว สิ่งแรกนั้นก็คือ... ส้มตำ ร.พ.ช. จริง ๆ แล้ว ใน ร.พ.ช.ก็มีคนขายส้มตำอยู่หลายเจ้า มาจากอีสานกันทั้งนั้น ส้มตำก็จะเน้นสูตรตำอีสาน จุดเด่นของตำอีสานคือ ปลาร้า... ต้องนัว อร่อย และพริกแห้งที่ได้รสเผ็ดและหอมกลิ่นพริกแห้ง ตำอีสานไม่นิยมใส่เครื่องครัวไรมากมาย แม่ค้าส้มตำอีสานทั้งหลายพอขายไปได้สักพักก็มีเหตุให้ต้องกลับอีสานบ้านเดิม บางคนก็ติดตามสามีย้ายไปที่อื่น บางคนก็ไปอยู่กับญาติทางอีสาน ไป ๆ มา ๆ แบบนี้จนหยุดขายไปเอง ช่วงนั่นผู้คนเดือดร้อนกันมากเพราะหาส้มตำแซบ ๆ...ไม่ได้ ทั้ง ๆ ที่ติดเพดานบินไปแล้ว ที่เป็น Idol ตัวจริงคือเจ้านี้ครับ.. "น้าสุนทรี" อยู่บ้านห้องแถวเดียวกับผม บ้านพัก ค.30 แถวหน้าสุด ฝั่งตะวันออก ขายทั้งส้มตำ ตำซั่ว ขนมจีนน้ำยากะทิ น้ำยาป่าก็มี คนมากินแล้วบอกกันปากต่อปาก ลูกค้าเยอะแยะไปหมด ขาประจำก็มี ขาจรก็มาก ช่วงนั้นแถวบ้านผมคึกคักมากครับ เป็นส้มตำที่... บูม... มากครับ เหตุการณ์ดังกล่าวนี้เป็นยุคปลายของ ร.พ.ช. แล้วครับ ส้มตำของน้าสุนทรีนี้ผมถือว่าเป็นตำนานของ ส้มตำ ร.พ.ช. เลยครับ และขายมาจนปิดยุคของ ร.พ.ช. แม้ต่อมาจะมีคนมาขายต่อจาก น้าสุนทรี ก็ตาม

 

          สิ่งที่สองจะไม่พูดก็เห็นจะไม่ได้ เพราะจะทำให้ ร.พ.ช. ของผมขาดความสมบูณ์ไป เมื่อพูดถึงส้มตำไปแล้ว จะต้องพูดถึง "แหนมคลุก ร.พ.ช." ครับ แหนมคลุกนี้ก็เป็นอีกหนึ่ง Idol ที่โด่งดังไปทั่วเมืองลำปาง ทำอยู่เจ้าเดียวครับ ของแท้ต้องแหนมคลุกของ... น้าตุ๋ย... ซึ่งเป็นชาวจังหวัดสกลนคร เหมือนกับ น้าสุนทรี... ที่ขายส้มตำ และเป็นชาวจังหวัดเดียวกันกับผมด้วยครับ แหนมคลุกของน้าตุ๋ย... ผ่านการปรุงอย่าพิถีพิถัน และเอาใจใส่อย่างดี แป้งข้างนอกกรอบ ข้าวและแหนมได้รสพอดีกัน กินแกล้มกับผักนา ๆ ชนิด ความกรอบของแป้ง และรสชาติของแหนมคลุกจะเป็นเอกลักษณ์ประจำตัวของ น้าตุ๋ย... ไม่สามารถลอกเรียนแบบได้... ผมเคยทดลองชิมแหนมคลุกอยู่หลายเจ้า... รสชาติและความอร่อยสู้กันไม่ได้... เคยมีแม่ค้าแหนมคลุกบางเจ้าขึ้นป้ายว่า แหนมคลุก ร.พ.ช. ผมลองซื้อมาชิมดู... ก็รู้ว่าไม่ใช่ เพราะของจริงต้องมาซื้อกับเจ้าตัวครับ... ตอนนี้ก็ยังขายอยู่ แต่... ตอนนี้จะมีคนมารับซื้อแล้วเอาไปขายต่อ ก็ต้องพิจารณาเอาเองหละครับว่าของแท้หรือเปล่า แหนมคลุก ร.พ.ช. เป็นเพียงสัญลักษณ์เดียวที่ยังหลงเหลือไว้ในตำนานของ ร.พ.ช.

 

          และแล้ววาระสุดท้ายของ ร.พ.ช. ก็มาถึง เมื่อ 3 ตุลาคม 2545 ร.พ.ช. ทั่วทั้งประเทศถูกยุบมารวมกับหน่วยงานอื่น ๆ อีกสี่หน่วยงานที่มีภารกิจซำซ้อนกันรวม 5 หน่วยงาน คือ

          1. กรมการเร่งรัดพัฒนาชนบท

​          2. กรมการปกครองสำนักงานคณะกรรมการป้องกันอุบัติภัย

          3. สำนักปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีกองสงเคราะห์ผู้ประสบภัย

          4. กรมประชาสงเคราะห์กรมการพัฒนาชุมชน (งานบริการด้านช่างพื้นฐาน)

          5. กองป้องกันภัยฝ่ายพลเรือน กรมการปกครอง

 

          ปิดฉาก 36 ปี แห่งการพัฒนาชนบท มีการโยกย้าย ถ่ายโอนบุคคลากรไปยังหน่วยงานต่าง ๆ รวมทั้ง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วย บ้างก็ย้ายกลับภูมิลำเนาของตนตามต่างจังหวัด ผู้คนทยอยออกจากแนวรั้วนี้ คนที่ยังไม่เกษียณก็ปรับเปลี่ยนตำแหน่งเพื่อทำงานต่อไป ในกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย

 

          มาวันนี้ผมมีโอกาสเข้าไปเยี่ยมเยือนบ้านเก่า ซึ่งได้กลายมาเป็น ศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธรณภัยเขต 10 ลำปาง ผมย่องไปสำรวจบริเวณโดยรอบ พบว่า... ตามบัานพักมีสภาพทรุดโทรม... ไม่ได้รับการดูแล ห้องแถวบางหลังเก่าชำรุด คงจะไม่มีคนอยู่ ต้นไม้ ต้นหญ้าขึ้นรก ไม่ได้รับการดูแล... ร.พ.ช. ในวันนี้ ถึงแม้จะเหลือแต่เพียงชื่อที่รอวันถูกลบเลือนออกไปจากความทรงจำของผู้คน... สำหรับผมแล้ว ร.พ.ช. แห่งนี้ จะอยู่ในใจและความทรงจำของผมตลอดไป... โอ้... หนอ.. "ร.พ.ช.ที่รัก"

 
คชสีห์
(09 06 2014 | 21:02:18)